Historia
Zespół rezydencjonalny powstał w drugiej połowie XVIII wieku jako stała siedziba właścicieli majątku Czekanów. Założycielem zespołu był Michał Biernacki herbu Poraj, który odziedziczył majątek w 1768 roku. Do 1810 roku ziemie, na którym powstał dwór „BAGATELA” znany był jako folwark Marczewskie.
Przekazy pisane odnotowują (pamiętnik Elżbiety Radziwiłłówny, siostry Ferdynanda i Karola Radziwiłłów – późniejszych właścicieli pałacu), że nazwa założenia „Bagatela” pochodzi z czasów, kiedy ojciec żony dziedzica Czekanowa Michała Biernackiego mając zamiar wybudować dwór dla córki i zięcia, stwierdził, że takie przedsięwzięcie to dla niego „bagatela”.
Pierwotna rezydencja była dworem parterowym, ze środkową częścią dwukondygnacyjną.
Budynek usytuowano wykorzystując naturalne warunki leśnej polany, a park sukcesywnie komponowano poprzez nowe nasadzenia.
Ogrodowy owalny salon z widokiem na park zamknięty otaczającym go lasem, założony został na planie poprzecznej elipsy, o skromnych wnętrzach przylegających do niego gabinetów, poza gabinetem w narożu południowo- wschodnim, który założony był na planie zbliżonym do koła i wzbogacony o wycięte w murze wnęki. Boczne skrzydła były parterowe i każdy z członów nakryty był własnym dachem.
Od momentu wznoszenia dworu, rozpoczęto również prace związane z założeniem parku.
Nie znany jest pierwotny układ przestrzenny.
Zapewne dwór usytuowano wykorzystując naturalne warunki leśnej polany, a park sukcesywnie powiększono poprzez nowe nasadzenia. Do parku prowadziła wówczas jedna droga / dukt leśny/ z Czekanowa do podjazdu przed pałacem i zapewne na skrzyżowaniu tej drogi z dojazdową do budynku umieszczona była już wówczas brama wjazdowa o nieznanej obecnie formie architektonicznej.
Majątek w rękach rodziny Biernackich był do 1877 roku, przejmowany przez kolejne pokolenia.
W 1985 roku od lasów Państwowych pałac wraz z niewielkim obszarem parku kupili bracia Józef Władysław Gdula- którzy byli jego właścicielami do końca 1999 roku.
Na wiosnę 2000 roku nowy właściciel, Lech Dworaczyński, przystąpił do remontu kapitalnego pałacu, przywracając mu pierwotną urodę. Od 2001 roku obiekt jest wykorzystany jako miejsce organizacji wyjątkowych wydarzeń firmowych i rodzinnych.
Idea rewaloryzacji
Przewodnią myślą rewaloryzacji pałacu było przywrócenie jego walorów estetycznych oraz zdecydowana poprawa stanu technicznego budynku.
Ponieważ burzliwe koleje historii pozbawiły zespół pierwotnego zaplecza ekonomicznego jakim była Ordynacja Przygodzicka Dóbr Radziwiłłów, dalsze funkcjonowanie pałacu jako rezydencji rodu magnackiego nie było możliwe. Mecenat państwa, które przejęło prawny i moralny obowiązek ochrony obiektu – okazał się nieskuteczny. Ponieważ nie było możliwości lokalizacji w pałacu funkcji typu muzealnego, jak na przykład w pałacu Lipskich w Lewkowie, jedyną szansą na przeprowadzenia skutecznej rewaloryzacji zespołu, było wprowadzenie nowej funkcji użytkowej, która dałaby ekonomiczne podstawy zachowania zabytku.
Szczęśliwym trafem „BAGATELA” znalazła nowego właściciela, który znalazł nową formułę funkcjonowania pałacu jako ośrodka konferencyjnego oraz zapewnił materialne i merytoryczne podstawy do realizacji tego przedsięwzięcia.
W zakresie prac nad wystrojem zewnętrznym dokonano reintegracji stylowej wystroju elewacji w tym:
- przywrócono pierwotny kształt dachu mansardowego (zmieniony po pożarze).
- przez analogię do zachowanego wystroju elewacji frontowej i ogrodowej wykonano sztukaterie elewacji bocznych
- w nawiązaniu do zachowanego szkicu koncepcyjnego architekta Gorgolewskiego, wykonano ganek przed wejściem głównym w formie dwukolumnowego portyku. Zastosowano porządek toskański według Jacomo Barozzi da Vignola w proporcjach nawiązujących do istniejących podziałów elewacji
- odtworzono w kształcie dostosowanych do współczesnych potrzeb taras ogrodowy wraz z pomieszczeniami jadalni zlokalizowanej w piwnicy. Wystrój tarasu – tralki; poręcze; gzymsy zaprojektowano na podstawie analogii z podobnymi obiektami tego regionu, dostosowując ich gabarytu do współczesnych zasad ergonomii.
Szczególnie duże przekształcenia nastąpiły w funkcji i wystroju wewnętrznym pałacu.
Wynikało to z jednej strony z konieczności dostosowania obiektu do nowej funkcji, a z drugiej z ogromu zniszczeń i przypadkowych przekształceń dokonanych po nacjonalizacji majątku „BAGATELA”. Generalną zasadą tego etapu prac było zachowanie nielicznych zachowanych oryginalnych elementów wystroju oraz dostosowanie głównych reprezentacyjnych pomieszczeń do stylu i charakteru pałacu, tą metodę rewaloryzacji zastosowano głownie w pomieszczeniach korytarzy pierwszego piętra i poddasza.
Generalna zmiana nastąpiła w części piwnicznej obiektu w której pierwotnie znajdowały się jedynie pomieszczenia pomocnicze i gospodarcze. Zlokalizowano tu zaplecze gastronomiczne oraz pomieszczenia rekreacyjne dla gości, jak również niezbędne pomieszczenia gospodarcze i techniczne.
W części hotelowej obiektu znajdującej się na pierwszym piętrze i poddaszu, pierwotne pomieszczenia miały skromny wystrój. W tej części pałacu na skutek powojennych zmian przebudów nie zachowały się żadne wartościowe elementy wystroju wewnętrznego poza klatką schodową. Z tego powodu odtworzenie charakteru wystroju wnętrz ograniczono do pomieszczeń klatki chodowej oraz hali i korytarzy z nią powiązanych. W pokojach hotelowych z uwagi na ich funkcję zastosowano współczesne umeblowanie o wystroju stosownym do rangi pałacu.
Idea rewaloryzacji parku
Ideą rewaloryzacji parku było teoretyczne odtworzenie zasadniczych elementów pierwotnej kompozycji parku.
Projekt odnowy parku stworzono w nawiązaniu do zachowanych reliktów założenia parkowego oraz analizy analogicznych zachowanych założeń parkowych.
Istotnym było również dostosowanie założenia do nowej funkcji, zabiegi te nie zmieniły znacząco układów wynikających z tradycji, gdyż współcześni użytkownicy tak jak i dawni mieszkańcy w parku będą szukać spokoju, piękna przyrody czy też rekreacji sportowej. Na pewno nowym elementem są nieuniknione parkingi i drogi dojazdowe, ale ponieważ jest to ruch docelowy znajdujący się pod kontrolą zarządcy, nie będzie to stanowiło istotnej uciążliwości. Poważną przeszkodą dla skutecznego przeprowadzenia przedsięwzięcia rewaloryzacji całego założenia jest rozproszenie struktury własności terenu założenia przestrzennego składającego się obecnie z kilku arbitralnie wydzielonych działek nie powiązanych z własnością pałacu.
Istotne jest również, że pierwotnie park „BAGATELA” był elementem dużego zespołu leśnego i ziemskiego w rękach jednego właściciela, który świadomie kształtował kompozycję tego kompleksu przyrodniczego, zwłaszcza jako szczególnie ważnego akcentu w krajobrazie pradoliny Ołoboku.
Obecnie nie widać, żadnych możliwości tej tak cennej i docenianej w Europie roli zespołu parkowo- pałacowego „BAGATELA” w krajobrazie regionu.
Wykonanie
Projekt rewaloryzacji Pałacu wykonali:
- Architektura pałacu – architekt Przemysław Wierzbicki
- Konstrukcja i technologia budowlana – inż. konstruktor Romuald Zaręba
- Wystroje wnętrz pałacu – architekt Bożena Wierzbicka
- Nadzór konserwatorski: Państwowa Służba Ochrony Zabytków w Poznaniu
- Oddział Zamiejscowy w Kaliszu – kierownik oddziału mgr Beata Matusiak
Budową kierowali:
- Antoni Malik
- Piotr Komorowski
W pracach konserwatorskich rewaloryzacji Pałacu udział brali:
- Konserwacja schodów, wystrój sal parteru, rzeźby – „Atelier Sztuki” artysta plastyk Mieczysław Żubrowski z Krakowa
- Elementy wystroju elewacji oraz balustrady tarasu – sztukator Zdzisław Leśniewski z Krotoszyna
- Ganek wejściowy – sztukator Mariusz Leszczyński z Ostrowa Wielkopolskiego
- Tynki elewacji południowej i północnej – Michał Kupczyk z Tarchał Wielkich
- Tynki elewacji wschodniej i zachodniej – Leszek Ciesielski z Ostrowa Wielkopolskiego
- Pokrycie dachu miedzią – dekarz Marek Płócienniczak z Ostrowa Wielkopolskiego
- Konstrukcja dachu – cieśla Jan Śniady z Odolanowa
- Okna – Zakład Stolarski Zenona Sobańskiego z Gołuchowa
- Kominki w Pałacu wykonał – Andrzej Sobczak z Ostrowa Wielkopolskiego
- Kraty i inne elementy kowalskie wykonał – kowal Mariusz Śliwiński z Zalesia
- Elementy konstrukcyjne schodów – stolarz Mirosław Potarzycki z Karminka
- Drzwi wewnętrzne i zewnętrzne, parapety, boazeria w Sali wykładowej – stolarz Bolesław Porada z Krzemionki
- Strop kasetonowy w Sali wykładowej, zabudowa kredensu i recepcji – stolarz Marek Wojtkowski z Ostrowa Wielkopolskiego
- Instalacje energetyczne, telefoniczne i informatyczne – „CONTRAST s.c. – Zdzisław Stachowiak z Ostrowa Wielkopolskiego
- Instalacje sanitarne – ZIS” s.c. Jan Zawidzki z Ostrowa Wielkopolskiego
- Iluminacja pałacu – Vi.P – Ewa Płóciennik z Kalisza
Projekt rewaloryzacji parku wykonali:
- Inżynier ogrodnik Zdzisław Walczak
- Architekt Przemysław Wierzbicki
W rewaloryzacji parku uczestniczyli:
- Prace ogrodnicze – „OGROBUD” – Jan Klauza z Pleszewa
- Drogi i ścieżki w parku – „ZAK Bruk” – Jan Kupaj z Ostrowa Wielkopolskiego
- Terenu sportowego – „Przedsiębiorstwo Budowy Dróg” Stanisław Budny z Poznania
- Oświetlenie parku – „CONTRAST” s.c. – Zdzisław Stachowiak z Ostrowa Wielkopolskiego